ΣΠΙΤΙ

Χαζοφιλοσοφικό paper σκέφτομαι και γράφω: ΤΟ ΣΠΙΤΙ

Το σπίτι ή αλλιώς η οικία, δεν είναι εκεί που νιώθουμε οικεία?

Ξεκινάμε τη μέρα μας, δεν παίρνουμε το τραίνο ούτε το αυτοκίνητο να πάμε μακριά (σημείωσε: μακριά, κοντά είναι σχετικές έννοιες), διότι κάπου κοντά μας δεσμεύει η δουλειά μας, οι υποχρεώσεις μας ή οποιαδήποτε συμβολή απαιτείται να κάνουμε στο κοινωνικό σύνολο απαραίτητη για την επιβίωσή μας.

Άρα ασχέτως αν γενικότερα θα κινηθούμε σε μια μεγάλη έκταση έχουμε περίπου συγκεκριμένες διαδρομές να ακολουθήσουμε με ακόμα πιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Ο χώρος εργασίας μας είναι υποχρεωτικός, ζητά την παρουσία μας, και κατά κανόνα θα ανεχτούμε τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργαζόμαστε. Εξάλλου αυτό είναι μέρος της κοινωνικής συναναστροφής, να αλληλεπιδρούμε με ανθρώπους που δεν είναι της επιλογής μας. Οπότε σίγουρα στην δουλειά μας, είτε είναι όρθια και κοπιαστική είτε καθιστή και άνετη δεν μπορούμε να πούμε πως αισθανόμαστε οικεία. Ακόμα και αν η επιχείρηση μας ανήκει, ο ρόλος του να είσαι το σωστό αφεντικό θα περιορίσει τα λόγια σου και τις πράξεις σου.

Φυσικά ο όρος οικεία είναι ελάσσονος σημασίας όταν είσαι μόνος σου είτε στο δωμάτιο του σπιτιού σου είτε στο γραφείο σου κλεισμένος ώστε να μην σε βλέπει ούτε να σε ακούει κανείς διότι τότε απλά μπορείς να κάνεις ότι θέλεις, να έχει την απόλυτη ελευθερία και να μην αλληλεπιδρας με ανθρώπους.

Οι ώρες της δουλειάς όμως είναι συγκεκριμένες και αν δεν υπάρχει επιπλέον φόρτος εργασίας που θα πρέπει να κουβαλήσεις στο σπίτι όπου θα απομονωθείς από τους υπόλοιπους παρευρισκομένους να την ολοκληρώσεις θα έχεις ελεύθερο χρόνο να τον διαθέσεις όπως επιθυμείς.

Σίγουρα αν βρεθείς με τους φίλους σου θα νιώθεις οικεία, αν είναι πραγματικοί σου φίλοι εννοείται και όχι απλά κάποιοι τυχαίοι που αναγκάστηκες να ανεχτείς για παρέα ή κάποιους που θέλεις να εκμεταλλευτείς παίζοντας τον φίλο. Αλλά οι φίλοι σου θα βρίσκοντα κοντά ή μήπως βρίσκονται σε απαγορευτικές αποστάσεις για καθημερινές μετακινήσεις?
Τότε αν δεν βγεις να πας να τους βρεις μάλλον θα μείνεις σπίτι όπου θα έχεις σίγουρα ένα οικείο περιβάλλον μέσα στην ίδια σου την οικογένεια. Όχι πως δεν υπάρχουν και εξαιρέσεις αλλά ας υποθέσουμε ότι ακολουθείται ο κανόνας. Μάλιστα αν βρίσκεσαι μακριά γενικώς από οποιαδήποτε ψυχαγωγική δραστηριότητα τότε είναι πλέον σίγουρο πως θα μείνεις εντός σπιτιού.

Άρα σε αυτή την περίπτωση καλύτερα να έχεις ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο σπίτι ώστε να σου προσφέρει πολλούς χώρους με ποίκιλες διακοσμήσεις και δραστηριότητες ώστε να μοιράζεις τον χρόνο σου σε διαφορετικούς χώρους μέσα στο σπίτι. Οπότε σίγουρα ένα μεγάλο σπίτι γεμίζει την καθημερινότητά σου.

Σε περίπτωση που έχουμε αντιρησίες στην παρέα όπως το πως να καθαρίσεις ένα μεγάλο σπίτι ή άλλες ανόητες λεπτομέρειες ας σκεφτούμε και την αντίθετη περίπτωση. Να είσαι και αποκομένος από τη ζωντανή κίνηση μιας πόλης και να μένεις σε ένα μικρό σπίτι.
 Τότε το σίγουρο θα είναι να πλήττεις τόσο εύκολα που να αναγκάζεσαι να απολαμβάνεις τον κάφε σου στο στενό και άβολο ενδεχομένως μπαλκονάκι νιώθωντας την ανάγκη να βλέπεις έξω. Άρα αν εξαιρέσουμε την περίπτωση του να είσαι κάποιος ερημίτης που αρέσκεται να κλαδεύει τα δέντρα στην τεράστια (λόγω μικρού σπιτιού) αυλή του θα πρέπει να έχεις διαλέξει ένα διαφορετικό σενάριο.

Το σενάριο αυτό είναι να μένεις κεντρικά φυσικά. Να μην έχεις την ησυχία ενός προαστίου ή ενός χωριού αλλά να μπορείς με λίγα ανθρώπινα βήματα να έχεις πρόσβαση σε ψυχαγωγικές ή διασκεδαστικές δραστηριότητες. Έτσι ξαφνικά όσο βαρετό και αν γίνεται το σπίτι σου θα μπορείς να το αφήσεις και να μπλεχτείς με τον κόσμο της πόλης.

Εδώ μπορεί να υπάρχουν διάφοροι ανασταλτικοί παράγοντες. Για παράδειγμα μπορεί τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και χειραγώγησης να κατακλύζουν την οθόνη σου με εκφοβιστικά μηνύματα που να μην μπορείς να ξέρεις αν είναι αληθινά ή όχι. Η εγκληματικότητα είτε είναι τέχνασμα της τηλεόρασης είτε πραγματική απειλή μπορεί να σε κρατάει μέσα στο σπίτι οπότε τα προηγούμενα πλεονεκτήματα πάνε περίπατο.
Συνεπώς το να μένεις σε μια φιληειρινική περιόχη είναι πολύ σημαντικό.

Βέβαια αυτό ακριβώς μπορούμε να το γενικεύσουμε και να το δούμε από μια πιο μακρινή σκοπιά. Μπορεί να αισθάνεσαι απόλυτα ασφαλής σε μια περιοχή αλλά να μην αισθάνεσαι άνετα, να μην συμβαδίζει ο τρόπος σκέψης σου με τους ντόπιους ή να υπάρχει καχυποψία απέναντι σε ξένους όπως μπορεί να είσαι ο ίδιος. Συνεπώς ένα περιβάλλον από κοινωνικούς και αν είναι δυνατόν καλοπροαίρετους ανθρώπους θα μπορούσε να επεκτείνει την αίσθηση της οικειότητας που αισθάνεσαι στο μέρος κατοικίας σου.

Συνεπώς αν συνδυάζαμε όλα τα παραπάνω θα μπορούσε να πει κανείς ότι ένα μεγάλο, άνετο, ευήλιο, ευρύχωρο και όμορφο σπίτι, μέσα σε μια περιοχή που σφύζει από ζωή και προσφέρει πολλές δραστηριότητες εντός των ενδιαφερόντων σου και με ανθρώπους που από την καρδιά τους έχουν πάντα ένα χαμόγελο να μοιράσουν θα ήταν ένα μέρος που θα αισθανόσουν σαν το σπίτι σου και σε μεγάλη κλίμακα τόσο έκτασης όσο και χρονου.
Και να μην ξεχνάμε πως σε αυτό το «σπίτι» περνάμε το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μας.

Επιμέλεια: Γιώργος Πληγορόπουλος

THINK: Σχετικότητα στη ζωή

Σχετικότητα στη ζωή ένας άνθρωπος – ένας κόσμος Η μεγαλύτερη νίκη του Αινστάιν ήταν οι μαθηματικές απόδειξεις πως η σχετικότητα είναι κάτι το πραγματικό στη φύση. Άρα αν ισχύει σε τόσο βασικές έννοιες όπως ο χρόνος, ο χώρος και η ύλη τότε θα πρέπει να ισχύει σε οτιδήποτε. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ας σκεφτούμε το χειρότερο δυνατό γεγονός που μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε ζωντανό πλάσμα. Τον θάνατο. Η τελετουργία που έχουν οι άνθρωποι γι'αυτό το γεγονός το ονομάζουν κηδεία. Έχετε βρεθεί ποτέ στη θέση να σας ξενίζουν όλες αυτές οι τελετουργίες? Ή ακόμα χειρότερα το επονομαζόμενο θλιβερό γεγονός να αφορά ένα αγαπημένο σας πρόσωπο αλλά να μην σας αγγίζει η θλίψη σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο φαντάζεστε. Η αλήθεια είναι πως ο θάνατος ως η έννοια του τέλους συμβαίνει πολύ συχνότερα από όσο θα θέλαμε, το αντίστοιχο συμβαίνει βέβαια και με τη γέννηση. Όταν ένα αγαπημένο μας πρόσωπο πεθάνει χρησιμοποιούμε τη φράση "έχει φύγει" ή "χάθηκε" ή "εγκατέλειψε αυτό τον κόσμο". Το αντίθετο ισχύει επίσης. Όταν κάποιος έχει φύγει ή τον χάσαμε ή εγκατέλειψε από επιλογή του τον δικό μας μικρόκοσμο τότε δεν είναι σαν να πέθανε? Μπορεί να ζει σε μια αλλη κοινωνία και πόλη, αλλά εφόσον δεν επικοινωνούμε μαζί του, δεν αλληλεπιδρούμε με τον οποιοδήποτε τρόπο τότε αυτός είναι σαν να μην υπάρχει πλέον για μας. Αυτό δεν θα πρέπει να μας θλίβει εξίσου? Όπως κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή μας, το να χάσουμε κάποιον θα έπρεπε να το θρηνούμε ή τουλάχιστον να αποδεχόμαστε το πραγματικό τέλος όταν αυτό συμβαίνει. Πολλές φορές η ματαιοδοξία μας μπορεί να γεννήσει ψεύτικες ελπίδες ότι κάποτε μπορεί και να ξαναβρεθούμε με κάποιον ή να θαλπορούμε πως θα μας ξανασυμβεί ένα γεγονός ώστε να συνεχίσουμε από εκεί που είχαμε μείνει. Αν κάποιος βέβαια το θέσει κάποιος ως στόχο της ζωής του ίσως και να το καταφέρει αλλα αυτό που παρατηρείται κατά κόρον είναι πως οποιαδήποτε μικρότερη προσπάθεια δεν θα αλλάξει το παραμικρό. Όταν ήμασταν μικροί ίσως ανοίξαμε τα χεριά μας και τρέχαμε στην αυλή προσποιούμενοι ότι είμαστε αετοί και πετάμε, όταν όμως πέσαμε από το σκαλί το πήραμε απόφαση ότι δεν έχουμε φτερά και δεν επαναλάβαμε αυτή τη φαντασίωση. Αναγνωρίζοντας την αδυναμία μας να αλλάξουμε καταστάσεις που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από εμάς ώστε να δηλώναμε ρητά στον εαυτό μας πως εδώ είναι το τέλος θα έφερνε γαλήνη μέσα μας. Και ακριβώς από αυτό το τέλος κάνουμε μια καινούρια αρχή όπου όλα ανήκουν στο παρελθόν ως ιστορία, ως γνώση, ως εμπειρία, όπως θέλουμε το εκφράζουμε. Έχει γραφτεί ήδη ο στίχος στο τραγούδι του Δρογώση «Για μια παλιά συμμαθήτρια» που περικλείει αυτή τη φιλοσοφία. Ο στίχος γράφει: "νεκροί δεν είναι όσοι πέθαναν μα όσοι χάθηκαν για μας μακριά". Μόνο αν φιλτράρουμε σωστά τις ρομαντικές μας σκέψεις θα κάνουμε ένα επιπλέον βήμα προς την ευτυχία Καμία φορά μπορεί να συμβαίνει το αντίθετο, κάποιος να επιζητά το θάνατο κάποιου άλλου. Ένας επίδοξος δολοφόνος με άλλα λόγια. Ακόμα και αυτός όμως είναι να αναρωτιέται κανείς αν πραγματικά θέλει να σκοτώσει κάποιον για να τον δει να πάψει να αναπνέει και το σώμα του να αποσυντίθενται. Ο επίδοξος δολοφόνος αυτό που θέλει να πετύχει σε πρώτη φάση είναι να δημιουργήσει το φόβο της ανυπαρξίας σε αυτόν που απειλεί. Πέρα από τις περιπτώσεις κάποιου ψυχικά διαταραγμένου, αυτός που νιώθει συνεχές μίσος και απέχθεια απέναντι σε κάποιον δεν θα ήθελε ποτέ να τον σκοτώσει παρά να τον κάνει να νιώθει τον υπέρτατο φόβο, το φόβο του θανάτου. Αλλά ακόμα και αυτό το μίσος και η απέχθεια δεν μπορούν να τρέφονται για πάντα από την ανάμνηση των γεγονότων που ακολούθησαν ως εδώ. Κάποια στιγμή θα καταλαγιάσουν και ο δολοφόνος θα χρησιμοποιήσει το μαχαίρι ή θα πατήσει τη σκανδάλη για να δώσει ένα τέλος. Αν το θύμα καταφέρει και το σκάσει και μείνει για πάντα μακριά τότε το αποτέλεσμα δεν είναι το ίδιο? Ο δολοφόνος ίσως να συνεχίσει να επιζητά την εκδίκηση γιατί δεν μπορεί να αντέξει στην σκέψη πως αυτός που τον έβλαψε σε τόσο μεγάλο βαθμό θα ζει μια νέα ζωή και μάλιστα με τη χαρά πως νίκησε. Μια απλή πλάνη όμως από τη μεριά του δολοφόνου, πως το θύμα του είναι νεκρό ενώ αυτό βρίσκεται σε μια διαφορετική κοινωνία σε ένα πολύ μακρινό μέρος όπου πρακτικά είναι αδύνατο να αλληλεπιδράσει ποτέ ξανά άμεσα με τον δολοφόνο, έχει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα με μια πραγματική δολοφονία. Το συμπέρασμα του προηγούμενο συλλογισμού ισχύει και εδώ, αυτοί που έφυγαν μακριά μας, η ευκαιρία, η στιγμή που χάθηκε, όλα αυτά πραγματικά πέθαναν σαν πραγματικά να είχαμε μια σφαίρα για το καθένα. Πολλές φορές αναρωτιόμαστε τι θα συνέβαινε εάν... και εδώ είναι η διαφορά μεταξύ φιλοδοξίας και ματαιοδοξίας. Η πραγματική διάνοια θα προσπαθήσει με όλη της τη δύναμη να κάνει την πρωτοτυπία να μετατρέψει αυτό το «τι θα συνέβαινε εάν...» σε πραγματικότητα, και ειλικρινά πιστεύει πως μπορεί να το πετύχει. Ο αθεράπευτα ρομαντικός σκέφτεται το ίδιο αλλά βαθιά μέσα του γνωρίζει πως τίποτα εν τέλει δεν θα αλλάξει. Και οι δύο για τους υπόλοιπους ανθρώπους χαρακτηρίζονται ως ανόητοι, αν και τελικά μόνο ο ένας από τους δύο θα καταφέρει να τους διαψεύσει. Δική μου συμβουλή τόσο προς εσάς όσο και προς εμένα είναι να μην προσπαθείτε να δείτε το ποτήρι ούτε μισοάδειο ούτε μισογεμάτο, δοκιμάστε τον εαυτό σας σε μικρά πράγματα ώστε να έχετε την αυτογνωσία.. να γνωρίζετε από πριν όταν θα έρθει εκείνη η σημαντική για σας στιγμή αν μπορείτε να ανταπεξέλθετε. Διαφορετικά ακόμα ένα τέλος μπορεί να συμβεί που να μην έχετε την ευκαιρία ή την εύνοια ούτε καν να το θρηνήσετε. Επιμέλεια: Γιώργος Πληγορόπουλος